Choroby przewodu pokarmowego należą do najczęściej zgłaszanych przez pacjentów. Wiele z nich ma wyłącznie tło funkcjonalne, chociaż wywołują różnorakie objawy nie tylko subiektywne. Najczęściej występującymiprzypadłościami są zaparcia. Zauważono, że wynikają one głównie z zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego.
Na zaparcia uskarża się znaczna część społeczeństwa. Około 50 proc. problemów zgłaszanych do gastroenterologów to właśnie zaparcia. Występują one częściej u osób w podeszłym wieku, a także u kobiet niż u mężczyzn. Również u osób prowadzących nieregularny tryb życia.
Przyczyny powstawania zatwardzenia można podzielić na pierwotne i wtórne. Do pierwotnych zalicza się: wolny pasaż treści jelitowej, utrudnione wypróżnienie i zespół nadwrażliwego jelita. Do przyczyn wtórnych zalicza się: zmiany anatomiczne, zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, niedoczynność tarczycy, otyłość), zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, choroby naczyń mózgowych, urazy kręgosłupa, depresja). Do zaparć wtórnych przyczyniają się także przyjmowane leki: przeciwbiegunkowe, przeciwalergiczne, część psychotropowych, opioidy, leki hipotensyjne, sympatykolityki, niektóre antybiotyki, sole glinu i wapnia. Nieodpowiednia dieta ma także wpływ na zatwardzenie: spożywanie nadmiaru tłuszczu i węglowodanów przy małej ilości płynów i substancji resztkowych, jedzenie o różnych porach, siedzący tryb życia oraz brak kontrolowanego wysiłku fizycznego.
Większość leków przeczyszczających zwiększa objętość światła jelita i wyzwala perystaltykę spowodu podwyższenia ciśnienia wewnątrz jelitowego przez:
- pęcznienie nawadniające (środki pęczniejące),
- osmotyczne, zwrotne wchłanianie wody (osmotyczne leki przeczyszczające),
- zahamowanie resorpcji sodu i wody z jelita lub zwiększenie wydzielania wody do światła jelita (leki przeczyszczające, hamujące resorpcję i odwadniające),
- ułatwienie odruchu opróżnienia (leki ułatwiające opróżnianie).