MaÅ‚gorzata Lisowska-Magdziarz zatytuÅ‚owaÅ‚a wÅ‚asnÄ… książkÄ™ o przemyÅ›le muzycznym “Bunt na marketing”. TytuÅ‚ ten perfekcyjnie oddaje współzależność wÅ›ród tym przemysÅ‚em a obszarem kontrkultury, do którego należy wielu wykonawców prezentujÄ…cych indywidualne teledyski HipHop w MTV. PrzemysÅ‚ muzyczny z pewnoÅ›ciÄ… żeruje na kontrkulturze i wchÅ‚ania wszystko to, co ma możliwość przynieść zyski. Współzależność nie jest natomiast tak prosta. ArtyÅ›ci, deklarujÄ…cy przynależność do gruntu kultury alternatywnej, nie stroniÄ… wcale od zwiÄ…zków z – korzystajÄ…c z marksistowskiego terminu – “przemysÅ‚em kulturowym”. Jest on bowiem dla nich paradoksalnie jedynym kanaÅ‚em, dziÄ™ki któremu radykalne idee mogÄ… trafiać do szerokiego krÄ™gu odbiorców. Teledysk nadaje siÄ™ do tego celu najlepiej.
Jednym z takich artystów jest na 100% Thom Yorke, lider grupy Radiohead, z pÅ‚yty na pÅ‚ytÄ™ stawiajÄ…cej sÅ‚uchaczom narastajÄ…ce wyzwania. Ich teledyski Doda, należące do ekstraklasy gatunku, ilustrujÄ…ce sÄ… w stacjach muzycznych. PÅ‚yty zaÅ› dystrybuowane sÄ… przez duży koncern, zapewniajÄ…cy ich dostÄ™pność prawie w każdym sklepie muzycznym na Å›wiecie. Zdaniem Yorke’a zgoda na obecność w mediach nie musi oznaczać artystycznych kompromisów – bunt jest doskonaÅ‚ym towarem.
Postawa Thoma Yorke’a odzwierciedla poglÄ…dy znacznej części artystów, okreÅ›lajÄ…cych siebie jako alternatywnych. Jednak niewÄ…tpliwie nie wszystkich. Muzycy pochodzÄ…cej z Seattle i wywodzÄ…cej siÄ™ z “podziemia” grupy Pearl Jam po sukcesie albumu “Ten” postanowili zrezygnować z promocji w telewizji. Nie krÄ™cili wiÄ™cej teledysków, unikali wystÄ™pów w studiach. Rynek, a również presja samych fanów, wymusiÅ‚y jednakże na nich przeróbkÄ™ poglÄ…dów. Nieobecność w mediach staÅ‚a siÄ™ bowiem przyczynÄ… spadku popularnoÅ›ci grupy, a także – paradoksalnie – obniżenia artystycznego poziomu jej dokonaÅ„. Brak odzewu ze strony odbiorców zrodziÅ‚ frustracjÄ™, ta zaÅ› doprowadziÅ‚a do twórczej niemocy. Wielu muzyków wybiera innÄ… drogÄ™. Skoro teledysk jest nieomalże koniecznym elementem promocji albumu, dlaczego nie uczynić z niego kolejnego kanaÅ‚u wypowiedzi artystycznej? Coraz w ogromnej liczbie przypadków czasami artystÄ™ rozpoznajemy nie tylko po jego stylu muzycznym, ale w chwili obecnej po rodzaju jego teledysków, które powstajÄ… pod jego kontrolÄ…. W ten metodÄ™ teledyski traktuje islandzka piosenkarka Björk, współpracujÄ…ca z najlepszymi reżyserami, niejednokrotnie – jak Spike Jonze – znanymi dziÄ™ki osiÄ…gniÄ™ciom w dziedzinie filmu fabularnego.
W skrajnych przypadkach muzycy sami odpowiadają za kształt teledysków. Tyczy się to nie tylko artystów początkujących, którzy zwyczajnie nie maja innego wyjścia. Dla niektórych jest to kwestia świadomego wyboru. Właściwie każdy, kto zetknął się choćby raz z teledyskami grupy Tool, przyzna, że oferowana przez nią fuzja obrazu i dźwięku osiąga prawdziwe wyżyny. Muzycy grupy tworzą od lat fantasmagoryczne filmy animowane bliskie dokonaniom Braci Quay. To jednakże jedynie pierwsze skojarzenie, ustępujące prędko fascynacji niezwykłą wyobraźnią, a też fenomenalną wprost techniką, opartą na klasycznych i fantastycznie pracochłonnych technikach animacyjnych.